web hosting reviews of bluehost company

SŁUPSK

ul. Dominikańska 5-9
ul. Szarych Szeregów 12
tel. 59 842 40 81

PONIEDZIAŁEK: 11:30-16:00
WTOREK- NIEDZIELA: 10:30-18:00

Oddział – Muzeum Wsi Słowińskiej
w Klukach

tel. 59 846 30 20
PONIEDZIAŁEK: 11.00-15.00
WTOREK- NIEDZIELA: 10.00-18.00

Oddział – Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie
tel. 59 811 94 10
PONIEDZIAŁEK: 10.00-15.00
WTOREK- NIEDZIELA: 10.00-18.00

Księgozbiór niemieckojęzyczny 

 

1. Pochodzenie

 

Księgozbiór niemieckojęzyczny został utworzony na bazie przejętych od Miejskiej Biblioteki Publicznej 900 pozycji, które należały wcześniej głównie do Muzeum Regionalnego (Heimatmuseum für Stadt und Land Stolp).

Image

 

Image

Jednak w zbiorach działu znajduje się wiele pozycji, które były uprzednio własnością innych przedwojennych słupskich instytucji publicznych (pochodzenie ustalić można na podstawie pieczęci w woluminach), takich jak np.:

- Towarzystwo Krajoznawcze Pomorza Tylnego (Verein für die Heimatkunde Hinterpommerns)

Image

- Archiwum Miejskie (Stadtarchiv),

Image

- Biblioteka Miejska (Stadtbücherei),

Image 

 

Image

- Szkoła Średnia dla Dziewcząt (Mädchen-Mittelschule),

Image

- Szkoła Średnia dla Chłopców (Knaben-Mittelschule),

Image

- Pruski Sąd Ziemski (Preußisches Landgericht Stolp),

Image

- Magistrat Powiatu Grodzkiego (Magistrat des Stadtkreises Stolp),

Image

- Magistrat Miasta Słupska (Magistrat der Stadt Stolp),

Image

- Biblioteka Ludowa (Volksbücherei Stolp),

Image

- Biblioteka Nauczycielska przy Gimnazjum w Słupsku (Lehrer-Bibliothek des Gymnasiums zu Stolp),

Image

- Sekretariat Miejski (Stadtsecretariat, Stolp i/Pom.)

Image

- Gimnazjum i Szkoła Średnia Realna (Gymnasium und Oberrealschule)

Image

- Ogólna i Rzemieślnicza Szkoła Zawodowa (Gewerbliche und Allgemeine Berufsschule)

Image

- Miejskie Stowarzyszenie Sztuki (Städtischer Kunstverein)

Image

- Pomorska Krajowa Biblioteka Objazdowa (Pommersche Landeswanderbücherei)

Image

Warto zaznaczyć, że często są to pozycje zachowane niemalże w pojedynczych egzemplarzach, co stanowi dodatkowo o ich wartości. Dużo woluminów pochodzi również z prywatnych bibliotek byłych mieszkańców Słupska, Pomorza i Niemiec, które Muzeum zakupiło lub otrzymało w darze.

Wcześniejszych właścicieli tych pozycji można ustalić na podstawie odręcznych wpisów, podpisów lub ekslibrysów, np.

„Z biblioteki barona Juliusa v. Bohlen auf Bohlendorf”:

Image

„Paul von Zitzewitz - Dumröse (Domaradz)“:

Image

 

2. Charakterystyka tematyczna

W księgozbiorze biblioteki znajduje się pokaźna ilość pozycji książkowych, tematycznie związanych z Pomorzem. Wśród nich szczególnie cenne są te, które dotyczą bezpośrednio miasta Słupska. Są one chętnie wykorzystywane przez osoby, które profesjonalnie lub hobbystycznie zajmują się różnymi aspektami przeszłości Słupska. Zawarte w nich treści służą jako cenne, nierzadko jedyne, źródło informacji do badań naukowych.

Stan ich zachowania, jeśli uwzględni się ich wiek, jest stosunkowo dobry, mimo to wiele woluminów wymaga konserwacji. Wśród nich zdarzają się pozycje zdekompletowane lub uszkodzone, co jednak nie umniejsza ich wartości dokumentalnej.

Dokładniejsza klasyfikacja tematyczna tych publikacji nastręcza pewne trudności. Poruszają one wiele aspektów, nierzadko są to zbiory przyczynków poświęconych różnym zagadnieniom, jednakże można dokonać następującego podziału rzeczowego:

 

Informacji ogólnych na temat topografii, zbytków i osobliwości miasta i regionu znaleźć można w książkach z zakresu krajoznawstwa. W tej grupie na uwagę zasługują przewodniki i informatory, ze względu na różnorodność treści i stosunkowo liczne ilustracje. Wymienić tu należy:

- Esch, Max: Heimatklänge: Wanderbilder aus dem östlichen Pommern.

- Eulitz, Oskar: Stolp (Pommern) und seine Umgebung

Pozycja ta zawiera bardzo wiele różnych informacji i jest bogato ilustrowana. Wolumin o numerze inwentarzowym 16006 ma szczególną wartość, gdyż jest to egzemplarz nr 13 z limitowanej serii 50 egzemplarzy wydanej w 1926 roku, oprawiony w fioletową kozią skórę i opatrzony tasiemkową zakładką z metką wydawnictwa.

 Widok okładki serii limitowanej.

Image

 

Widok okładki zwykłego wydania.

Image

 

- Ostseebad Stolpmünde

- Stolp mit Ostseebad Stolpmünde: der wirtschaftliche Mittelpunkt Ostpommerns

- Das Stadt-Buch von Stolp i. Pom.

- Weegmann, [Ernst]: Stolp i. P.

 

Pozycje z zakresu kartografii stanowią objaśnienia lub komentarze do map powiatu słupskiego. Są to:

 

- Hardow, Rudolf, Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde, Ortsgruppe Stolp: Erläuterungen zu der heimatkundlichen Bilderkarte des Landkreises Stolp.

Mapa, której dotyczy ta pozycja, również autorstwa Rudolfa Hardowa, znajduje się wśród eksponatów Działu Etnograficznego Muzeum Pomorza Środkowego. Zawiera ona ilustracje obrazujące osobliwości z zakresu geologii, prehistorii, historii kultury, etnografii, przyrody, przemysłu, rzemiosła i sportu.

Image

 

- Bohm, Hermann: Heimatkunde des Stadt- und Landkreises Stolp

Najobszerniejszą pod względem ilościowym grupę stanowią publikacje z zakresu historii i nauk pokrewnych, dotyczące dziejów Słupska i okolic od czasów najdawniejszych po współczesne autorom.

Z zakresu prehistorii i archeologii, dostępna jest następująca publikacja:

- Witt, Walter: Urgeschichte des Stadt- und Landkreises Stolp

Książki obejmujące (także) czasy późniejsze, to:

- Bartholdy, Walther: "O Stolpa, du bist ehrenreich . . . " . Kulturgeschichtliche Beiträge zur Kirchen- und Stadtgeschichte von Stolp.

Image

 

- Benno, [Johann Ernst]: Die Stadt Stolpe

Pozycja ta zasługuje na uwagę, ponieważ zawiera grafikę z północno-wschodnim widokiem miasta z roku 1827, którą autor uzupełnił dokładnym opisem.

Image

 

- Bonin, Rudolf: Geschichte der Stadt Stolp : Erster Teil: Bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts

- Eisermann, Wilhelm: Aus Pommerns alter Zeit: geschichtliche Einzelbilder für die Jugend Ostpommerns

- Henkel, W.: Diplomatische Geschichte der Lande Stolp und Schlawe bis zum Jahre 1317

Wydanie tej książki ta zostało sfinansowane przez Magistrat Słupska z okazji 600-lecia miasta w 1910 roku, o czym informuje jej strona tytułowa:

Image

 

- Hilliger, Karl: 1848-49. Historisch-Politische Zeitbilder aus der Provinz Pommern, insbesondere aus der Stadt und dem Kreis Stolp und den Nachrichten, nebst allgemeinen Beiträgen aus der Geschichte von 1848-49

- Reinhold, Werner: Chronik der Stadt Stolp

- Schuppius, Richard: Stolp im siebenjährigen Kriege: eine aktenmäßige Darstellung

- Schuppius, Richard: Stolp von 1600-1650: Friedensarbeit und Kriegsnöte einer pommerschen Stadt

- Uckermann-Bedlin, Konrad von: Beiträge zur Geschichte des Kreises Stolp 1800-1870

Przybliżeniu historii gospodarczej, kultury materialnej i osadnictwa poświęcone są następujące książki:

- Laudan, Otto: Geschichte des Grundbesitzes der Stadt Stolp

- Schmidt, Erwin: Das Wirtschaftsgebiet der Stadt Stolp: eine Stadtdarstellung auf wirtschaftsgeographischer Grundlage

- Schuppius, Richard: Die Kriegswirtschaft in Stolp 1914-1919

 

Biografie i pamiętniki reprezentowane są przez:

- Hartung, Arved: Christian Ludwig Mursinna - ein großer Sohn der Stadt Stolp

- Livonius, Otto: Von Schwarzem Meer nach Pommern Küste: Aus dem Tagebuch des Rittmeisters Livonius der 1. Eskadron „Blücher-Husaren“

Biografią opracowaną w szerszym kontekście genealogicznym jest:

- Ehlert, [Walter]: Ahnentafel des Generalpostmeisters (Staatssekretärs) Heinrich von Stephan.

 

Warto wspomnieć też o pozycjach dotyczących genealogii znanych pomorskich rodów szlacheckich, m.in. von Bonin, von Zitzewitz, von Bredow, von Massow.

 

Tematy z zakresu etnografii dość często podejmowane były przez autorów pomorskich, choć wyłącznie rejonu słupskiego dotyczą: 

- wśród publikacji traktujących o legendach, podaniach i wierzeniach ludowych:

- Knoop, Otto: Volkssagen und Erzählungen aus Stadt- und Landkreis Stolp

- wśród publikacji poświęconych obyczajom, zwyczajom i świętom ludowym:

- Eisermann, Wilhelm: Die Zwölf Nächte im ostpommerschen Volksleben: dargestellt nach Fragenbogenberichten aus dem Landkreise Stolp

- Witt, Walter: Das Windelbahnfest zu Stolp i. Pommern: Beitrag zur Volkskunde des Stolper Landes

Z publikacji dotyczących Kaszub i ich mieszkańców szczególnie cenioną przez etnografów jest dzieło F. Tetznera:

- Tetzner, F.:Die Slowinzen und Lebakaschuben: Land und Leute, Haus und Hof, Sitten und Gebräuche, Sprache und Litteratur im östlichen Hinterpommern

W księgozbiorze znajdują się również pozycje dotyczące nazw miejscowych związanych ze Słupskiem i rejonem słupskim:

- Laudan, Otto: Ortsbezeichnungen und Flurnamen im Stadtkreis Stolp

- Witt, Walter: Flurnamen des Land- und Stadtkreises Stolp

 

Cenne źródło informacji dla osób interesujących się strukturą ludności, jak również stosunkami własności w mieście, stanowią księgi adresowe i spisy nazwisk, takie jak:

- Adreßbuch der Stadt Stolp in Pommern 1936.

- Einwohnerbuch der Stadt Stolp in Pommern 1931. Nach amtlichem Material zusammengestellt.

- Freytag, H.: Ein Stolper Oridiniertenverzeichnis von 1574-1591

- Schuppius, Richard: Die Familiennamen von Stolp und Umgebung im 16. Jahrhundert

 

Dość liczne są pozycje dotyczące historii sztuki, architektury i rzemiosła artystycznego, np.:

- Böttger, Ludwig: Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungs-Bezirks Köslin. Band II. Heft I. Kreis Stolp

- Hardow, Rudolf: Stolper Zinngießer und ihre nachweisbaren Arbeiten

- Hardow, Rudolf: Alte und neue Grabdenkmäler im Stadt- und Landkreis Stolp i. Pom.

- Laudan, Otto: Die Geschichte des Stephanplatzes in Stolp: ein Kapitel Heimatgeschichte aus dem 19. und 20. Jahrhundert

- Neumeister, A. , Haberle, Ernst [wyd.]: Deutsche Konkurrenzen: Rathaus für Stolp

 

Informatory o wydarzeniach z zakresu życia kulturalnego, obejmują pozycje wydane z okazji wystaw, aukcji i imprez kulturalnych :

-Festschrift zum 2. Ostpommerschen Musikfest, 1. Ostpommerschen Kreissängerfest und Windelbahnfest der Kreishandwerkerschaft

- Kunstverein Stolp: Führer durch die Ausstellung vom 1. Juni bis 15. Juni 1919

- Kunstverein Stolp: Führer durch die Ausstellung vom 16. Mai bis 6. Juni 1920

Dość specyficzną tematycznie publikacją jest informator o wystawie rolniczej:

-Tierschau 1914 zu Stolp i. P. verbunden mit einer Ausstellung landwirtschaftlicher Erzeugnisse, Maschinen und Geräte am 6. und 7. Juni 1914 (…)

 

Muzealnictwu poświęcona jest jedna pozycja:

- Kleiner Führer durch das Heimatmuseum im Neuen Tor, Heimatmuseum für Stadt und Land Stolp in Stolp i. Pommern

 

Cennym źródłem informacji są wydawnictwa, dotyczące organizacji życia społecznego i porządku prawnego. Warto tu wymienić: 

- zbiory praw i ustaw administracji miejskiej, opieki społecznej, nadzoru budowlanego i. in. :

- Allgemeine Dienst-Anweisung für die städtische Verwaltung in Stolp i. Pom.

- Armen- und Waisenordnung nebst Geschäfts-Anweisung für die Organe der städtischen Armen- und Waisenpflege

- [Baupolizeiverordnung für den Bezirk des Stadtkreises Stolp i./Pomm. vom 6. Juni 1901]

- Straßen- und Wege-Ordnung der Stadt Stolp in der Fassung der Polizei-Verordnung vom 19. April 1894

- Statut der Kürschnerinnung in Stolp

 

- sprawozdania administracyjne:

- [Magistrat der Stadt Stolp]: Bericht über die Entwicklung der Gemeinde- Angelegenheiten der Stadt Stolp i. Pom. und ihren Stand bei Ablauf des 19. Jahrhunderts

 

- publikacje poświęcone organizacjom i instytucjom życia społecznego i religijnego, np. policji, szkolnictwu, szpitalnictwu, cechom rzemieślniczym, parafiom (najczęściej opatrzone rysem historycznym, wydawane z okazji jubileuszy) i in. :

 

- Arndt, Erwin: Die Geschichte der Stolper Polizei: Sonderdruck der „Zeitung für Ostpommern“ Stolp

- Bartholdy, Walther: Aus der Geschichte der alten Ratschule zu Stolp

- Borck, [Otto]; Bonin [Rudolf]: Die Hospitäler der Stadt Stolp. Ihre Entwickelung und Verwaltung (1311-1911).

- Eulitz, Oskar: Literarische Gemeinde : Mitteilungen für Mitglieder und solche, die es werden wollen

- Festschrift zur Jubiläumsfeier des Stolper Gymnasiums: 19 bis 21. April 1907: Teil I der Festschrift

- Festschrift zur 37. Pommerschen Provinzial-Lehrerversammlung am 4., 5. und 6. Oktober 1910 in Stolp i. Pomm.

- Hardow, Rudolf [?]: Festschrift zum 50-jährigen Jubiläum der Herren- und Damen-Friseur-Zwangsinnung, Stolp i. Pom.

- Herfurt, [Karl-Heinz]: Gedenkschrift zum 75jährigen Bestehen des Gaswerkes Stolp

- Jendreyczyk, E.: Geschichte der privilegierten Apotheken in Stolp i.P.

- Konarsky, ? von: Geschichte des Königlichen Invalidenhauses zu Stolp i. Pom.

- Spittel, Rudolf: Die Stolper St. Marienorgel: Skizzen aus ihrer Geschichte und Pläne für ihre Neugestaltung

- Wegeli, Johannes/Barteld Johannes: Glowitzer Denkzettel am zehnjährigen Kirchweihfest

- Wüste, W.(zebr. i oprac.), Arbeitsgau IV Pommern-Ost (wyd.):

Arbeitsdienst im Deutschen Osten: Werden und Schaffen des nationalsozialistischen Arbeitsdienstes im Arbeitsgau IV Pommern-Ost

 

W formie osobnych wydań najskromniej reprezentowana jest literatura piękna:

- Langenhagen, Heinrich: Ritter Wulff: ein Spiel aus alten Zeiten in 3 Akten

Scena z przedstawienia w teatrze w Ustce.

Image

Źródło: „Unser Pommerland”. Heft 2. Stettin 1913/14. S. 58

 

Zaznaczyć tu należy, że twórczości lokalnych autorów więcej uwagi poświęcają czasopisma. Także książki o tematyce krajoznawczej zwierają często utwory lokalnych pisarzy.

 

Ciekawostką może być sposób organizacji wypożyczeń w przedwojennych bibliotekach niemieckich. Znalazło to ślad w postaci wklejonych do woluminów regulaminów, plakietek czy kart czytelników, np.: - skrócona wersja „Zasad wypożyczania książek”, obowiązujących w Bibliotece Ludowej (Volksbücherei Stolp):

1. Czas wypożyczenia: 14 dni. O przedłużenie można prosić za okazaniem niniejszej książki. Można je otrzymać, jeśli nie ma zastrzeżeń.

2. Po upłynięciu okresu wypożyczenia: czytelnikom zalegającym ze zwrotem (za pobraniem rosnących opłat) wysyła się przypomnienie, napomnienie lub odbiera się książki

3. Szanować bardzo książki! Trzymać obłożone w papier i nie przewracać kartek mokrymi palcami.

4. Dni bez wypożyczeń: Nowy Rok, w pierwsze dni świąt, Wigilia, Sylwester, Dzień Pokuty i wakacje

5. Do wakacji należy zwrócić wszystkie książki

6. Za książki zdekompletowane, zagubione i mocno uszkodzone należy zapłacić cenę obowiązującą w handlu lub zastąpić nowymi. W przypadku zabrudzeń lub mniejszych uszkodzeń należy zapłacić równowartość o jaką zmniejszyła się wartość książki.

Na powstałe uszkodzenia wypożyczający ma obowiązek natychmiast zwrócić uwagę.

7. Pożyczanie osobom trzecim jest niedozwolone.

8. Należy poinformować o zmianie adresu zamieszkania.

9. Choroby zakaźne w gospodarstwie domowym czytelnika należy pisemnie zgłosić podając, które książki zostały wypożyczone. Należy je zwrócić dopiero po przeprowadzonym i poświadczonym przez urzędnika miejskiego odkażeniu.

 

Image

 

- pouczenia dotyczące zasad obchodzenia się z książkami:

„Szanuj tę książkę i zwróć we właściwym czasie”

 

Image

 

„Co mówi książka!

Przechodzę jako dobry przyjaciel człowieka z rąk do rąk: dlatego traktuj mnie dobrze, szanuj mnie, obłóż mnie starannie i nie przetrzymuj dłużej niż potrzeba!”

 

Image

 

- oznaczenie darczyńcy książki (przykład):

Image

 

- karta wypożyczeń na wewnętrznej stronie okładki:

Image

 

 

oprac. Robert Kupisiński